Nhiều phụ huynh cảm thấy áp lực khi con thường xuyên la hét, chạy nhảy liên tục hoặc bất ngờ ném đồ vật trong nhà. Không ít người lo lắng rằng trẻ đang ngày càng khó kiểm soát hơn hoặc hành vi này sẽ kéo dài suốt cuộc đời.
Thực tế, trẻ tự kỷ hay ném đồ vật, la hét, tăng động là tình trạng khá phổ biến. Tuy nhiên, mỗi hành vi đều có nguyên nhân riêng và nhiều trẻ có thể cải thiện các hành vi này khi được hỗ trợ và can thiệp phù hợp. Mức độ thay đổi phụ thuộc vào nguyên nhân và nhu cầu của từng trẻ..
Vì Sao Trẻ Tự Kỷ Hay Ném Đồ Vật, La Hét, Tăng Động?
Nhiều người nghĩ rằng trẻ cố tình quậy phá hoặc không nghe lời. Nhưng đối với trẻ tự kỷ, những hành vi này thường là cách trẻ thể hiện nhu cầu hoặc cảm xúc khi chưa biết diễn đạt bằng lời nói.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
🌱 Khó khăn trong giao tiếp
Khi muốn một món đồ, muốn được chú ý hoặc không thích điều gì đó nhưng không biết cách diễn đạt, trẻ có thể:
- Ném đồ vật.
- Khóc lớn.
- La hét.
- Đập phá đồ dùng xung quanh.
Đây giống như một “ngôn ngữ thay thế” mà trẻ sử dụng để giao tiếp.
🌱 Quá tải giác quan
Nhiều trẻ tự kỷ rất nhạy cảm với:
- Âm thanh lớn.
- Ánh sáng mạnh.
- Nơi đông người.
- Mùi hương khó chịu.
Khi bị quá tải, trẻ có thể phản ứng bằng cách la hét, kích động hoặc ném đồ vật để giải tỏa cảm xúc.
🌱 Tăng động và khó kiểm soát cơ thể
Một số trẻ tự kỷ đồng thời có biểu hiện tăng động như:
- Chạy liên tục.
- Leo trèo nguy hiểm.
- Không ngồi yên.
- Thích xoay vòng hoặc nhảy nhót.
Khi năng lượng quá dư thừa, trẻ dễ xuất hiện các hành vi bộc phát như quăng ném đồ vật.
🌱 Không hiểu quy tắc xã hội
Nhiều trẻ chưa hiểu được:
- Điều gì được phép làm.
- Điều gì không nên làm.
- Hậu quả của hành vi mình gây ra.
Vì vậy trẻ có thể lặp đi lặp lại hành vi ném đồ hoặc la hét mà không nhận thức được ảnh hưởng đến người khác.
Những Sai Lầm Phổ Biến Cha Mẹ Cần Tránh
Khi con liên tục khóc, kích động hoặc có những hành vi khiến cả gia đình mệt mỏi, cảm giác lo lắng, bất lực hay mất kiên nhẫn là điều mà rất nhiều cha mẹ từng trải qua. Tuy nhiên, những phản ứng xuất phát từ cảm xúc nóng giận trong lúc đó đôi khi lại vô tình làm trẻ căng thẳng hơn và khiến hành vi trở nên nghiêm trọng hơn.
Thay vì trách mắng bản thân hay trách phạt con, cha mẹ cần hiểu rằng trẻ đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc và giao tiếp. Dưới đây là những sai lầm phổ biến mà phụ huynh nên tránh để hỗ trợ con hiệu quả hơn.
✨ Quát mắng hoặc đánh trẻ
Điều này có thể khiến trẻ sợ hãi hơn, gia tăng căng thẳng và làm hành vi bùng phát mạnh hơn. Về lâu dài, trẻ có thể mất cảm giác an toàn khi tương tác với cha mẹ.
✨Ép trẻ phải im lặng ngay lập tức
Khi đang mất kiểm soát cảm xúc, trẻ rất khó tiếp nhận lời nhắc nhở hoặc yêu cầu từ người lớn. Việc ép buộc quá mức có thể khiến trẻ phản ứng dữ dội hơn.
✨ Đáp ứng mọi yêu cầu sau khi trẻ la hét
Nếu mỗi lần la hét trẻ đều đạt được điều mình muốn, hành vi này sẽ được củng cố và xuất hiện thường xuyên hơn trong tương lai.
✨ Liên tục nhắc nhở hoặc ra lệnh
Khi trẻ đang kích động, việc liên tục yêu cầu “Ngồi yên”, “Dừng lại ngay”, “Không được làm vậy” thường không mang lại hiệu quả. Trẻ cần được bình tĩnh trước khi có thể lắng nghe và hợp tác
Những Biện Pháp Giúp Trẻ Kiểm Soát Hành Vi Hiệu Quả
Mỗi hành vi của trẻ đều có một nguyên nhân phía sau. Khi cha mẹ hiểu đúng nhu cầu của con và áp dụng những phương pháp phù hợp, trẻ sẽ dần học được cách giao tiếp, kiểm soát cảm xúc và hợp tác tốt hơn trong cuộc sống hằng ngày. Những thay đổi có thể không đến ngay lập tức, nhưng sự kiên trì và đồng hành đúng cách sẽ giúp con tiến bộ từng ngày.
🌟 Quan sát nguyên nhân trước khi xử lý
Hãy ghi nhận:
- Trẻ la hét vào thời điểm nào?
- Trẻ ném đồ khi gặp ai?
- Hành vi xuất hiện ở đâu?
- Điều gì xảy ra ngay trước đó?
Việc tìm đúng nguyên nhân quan trọng hơn việc chỉ ngăn cản hành vi.
🌟 Dạy trẻ cách giao tiếp thay thế
Nếu trẻ chưa nói được, phụ huynh có thể:
- Dạy chỉ tay.
- Sử dụng tranh ảnh.
- Dùng thẻ giao tiếp.
- Tập nói các từ đơn giản.
Khi trẻ có thêm cách giao tiếp phù hợp, nhiều hành vi phát sinh do khó diễn đạt nhu cầu có thể giảm dần theo thời gian.
🌟 Tạo môi trường ổn định
Trẻ tự kỷ thường thích sự rõ ràng và có lịch trình cố định.
Cha mẹ nên:
- Sắp xếp thời gian sinh hoạt đều đặn.
- Báo trước khi thay đổi hoạt động.
- Hạn chế môi trường quá ồn ào.
🌟 Tăng cường vận động tích cực
Những hoạt động như:
- Chạy bộ.
- Đạp xe.
- Bơi lội.
- Chơi vận động ngoài trời.
sẽ giúp trẻ giải phóng năng lượng và giảm các hành vi tăng động.
Xem thêm: Trẻ Tự Kỷ Lớn Lên Sẽ Như Thế Nào? Điều Cha Mẹ Cần Biết
Khi Nào Cần Đưa Trẻ Đi Can Thiệp?
Cha mẹ nên tìm sự hỗ trợ chuyên môn nếu trẻ:
- La hét nhiều lần trong ngày.
- Ném đồ vật gây nguy hiểm.
- Khó ngồi học.
- Tăng động quá mức.
- Chậm nói hoặc không giao tiếp.
- Có hành vi lặp lại kéo dài.
Can thiệp sớm giúp nhiều trẻ có thêm cơ hội phát triển kỹ năng giao tiếp, điều hòa cảm xúc và học các hành vi phù hợp. Mức độ tiến bộ phụ thuộc vào khả năng của từng trẻ.
Can Thiệp Hành Vi Cho Trẻ Tự Kỷ Can Thiệp Hồng Anh
Tại Trung tâm Hồng Anh, trẻ được đánh giá kỹ lưỡng để tìm nguyên nhân thực sự đằng sau các hành vi như:
- Ném đồ vật.
- La hét.
- Ăn vạ.
- Chống đối.
- Tăng động.
- Khó tập trung.
Đội ngũ giáo viên xây dựng chương trình can thiệp cá nhân hóa, giúp trẻ:
✓ Phát triển ngôn ngữ và giao tiếp.
✓ Giảm hành vi không phù hợp.
✓ Tăng khả năng tập trung.
✓ Học kỹ năng tự phục vụ.
✓ Nâng cao khả năng hòa nhập học đường.
Trẻ tự kỷ hay ném đồ vật, la hét, tăng động không đơn thuần là hành vi nghịch ngợm hay bướng bỉnh. Đó thường là tín hiệu cho thấy trẻ đang gặp khó khăn trong giao tiếp, điều hòa cảm xúc hoặc xử lý giác quan.
Điều quan trọng nhất là cha mẹ hiểu nguyên nhân, đồng hành cùng con và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết. Với chương trình hỗ trợ phù hợp và sự phối hợp giữa gia đình với giáo viên, nhiều trẻ có những tiến bộ về giao tiếp, hành vi và khả năng thích nghi trong cuộc sống hằng ngày
Trung tâm Hồng Anh luôn sẵn sàng đồng hành cùng phụ huynh trong hành trình giúp trẻ phát triển toàn diện và tự tin hơn mỗi ngày. 💙
Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin tham khảo về giáo dục đặc biệt và các chương trình hỗ trợ phát triển cho trẻ. Thông tin không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Vui lòng tham khảo Chính sách nội dung để biết thêm về quy trình biên tập, nguồn tham khảo và tuyên bố miễn trừ trách nhiệm của website.
